Güneş Enerji Santrallerinde Teknik Şartname: Sahada Karşımıza Çıkan Gerçekler

Bir güneş enerji santrali (GES) yatırımında en çok hafife alınan ancak en fazla sorun yaratan dokümanların başında teknik şartname gelir. Çoğu projede teknik şartname, sadece bir ihale evrağı olarak görülür. Oysa teknik şartname, bir GES’in sahada nasıl kurulacağını, nasıl test edileceğini ve nasıl teslim alınacağını belirleyen en kritik yol haritasıdır.

Eksik veya yüzeysel hazırlanmış bir teknik şartname, projenin sahaya indiği anda ciddi teknik ve finansal sorunlar doğurur.

Teknik Şartname Neden Bu Kadar Kritik?

Teknik şartname;

• EPC firmasının neyi, hangi standartta yapacağını

• Kullanılacak ekipmanların minimum teknik gerekliliklerini

• Kabul kriterlerini ve test prosedürlerini

• İşverenin kalite beklentisini

net ve yoruma kapalı şekilde tanımlar.

Şartname ne kadar zayıfsa, sahadaki uygulama da o kadar belirsiz olur. Belirsizlik ise her zaman yatırımcı aleyhine çalışır.

Teknik Şartnamede Atlanan Noktalar Sahada Nasıl Karşımıza Çıkar?

1. “Minimum” Ekipman Tanımlarının Yapılmaması

Şartnamede panel, inverter veya konstrüksiyon için net teknik limitler belirtilmezse, EPC en düşük maliyetli çözüme yönelir.Bu da sahada:

• Düşük verimli paneller

• Sınırlı MPPT kapasiteli inverterler

• Uzun vadede deformasyona açık konstrüksiyonlar

olarak karşımıza çıkar.

2. Elektrik Tasarımı Detaylarının Belirsizliği

DC/AC oranı, kablo kesitleri, gerilim düşümü limitleri, topraklama ve yıldırımdan korunma kriterleri şartnamede net tanımlanmadığında:

• Beklenenden yüksek hat kayıpları

• İnverter clipping sorunları

• Topraklama ve izolasyon problemleri

• Kabul aşamasında revizyon zorunlulukları

ortaya çıkar.

3. Test ve Kabul Kriterlerinin Tanımlanmaması

Birçok projede şartnamede “test edilecektir” ifadesi yer alır ancak nasıl ve hangi kriterle test edileceği yazılmaz.

Sonuç olarak:

• PR testleri yapılamaz

• Performans garantileri ölçülemez

• EPC ile işveren arasında yorum farkı oluşur

ve bu durum ciddi ticari anlaşmazlıklara yol açar.

4. O&M ve Uzun Vadeli Performansın Göz Ardı Edilmesi

Teknik şartname yalnızca kurulum odaklı hazırlandığında, santral devreye alındıktan sonra:

• İzleme altyapısı yetersiz kalır

• Veri kalitesi düşer

• Arıza tespiti gecikir

• Performans kayıpları geç fark edilir

Bu da yatırımın ömrü boyunca gizli kayıplara neden olur.

İşveren Mühendisliği Perspektifi: Teknik Şartname Kimin Lehine?

İşveren mühendisliği yaklaşımında teknik şartname:

• EPC’yi değil, yatırımcıyı korur

• Sahadaki her uygulamayı ölçülebilir hale getirir

• Kabul ve garanti süreçlerini güvence altına alır

İyi hazırlanmış bir teknik şartname, sahada “niyet okuma”ya yer bırakmaz. Her şey yazılıdır, ölçülüdür ve denetlenebilir durumdadır.

Doğru Bir GES Teknik Şartnamesi Neleri İçermelidir?

• Net ekipman teknik limitleri

• Uluslararası standart referansları (IEC, IEEE vb.)

• Detaylı elektrik ve mekanik tasarım kriterleri

• Test, devreye alma ve kabul prosedürleri

• Performans ve garanti tanımları

• As-built ve dokümantasyon gereklilikleri

Bu kapsam olmadan hazırlanan şartnameler, sahada mutlaka sorun üretir.

Sonuç: Sahadaki Sorunların Çoğu Şartname Masasında Başlar

Bir güneş enerji santralinde yaşanan birçok teknik problem, aslında kurulum sırasında değil; teknik şartnamenin yazıldığı aşamada başlar.Eksik bırakılan her madde, sahada ek maliyet, zaman kaybı ve performans riski olarak geri döner.

Bu nedenle güneş enerjisi projelerinde:

• Teknik danışmanlık

• İşveren mühendisliği

• Güçlü ve detaylı teknik şartname

birer “opsiyon” değil, yatırımın sigortasıdır.